𝐒𝐎𝐋𝐈 𝐃𝐄𝐎 𝐆𝐋𝐎𝐑𝐈𝐀
Presbyterian Church of India chu kum 100 a ni ta a. Hmanni May 2&3, 2026 khan PCI General Assembly Office pui awmna Shillongah an lawm mup mup mai. Centenery lawm thupui atan Philip 5:20 “Kan Pathian leh kan Pa chu chatuanin ropui rawh se. Amen,” tih kha an hmang nghe nghe a. Kohhran Siamthatna (Reformation) ziding, Presbyterian Kohhran tan chuan thupui inhmeh ven vawn tak a ni. Ni 2 khan Madahest Stadium, Mawlai lamah lawmna inkhawm leh Seminarte an nei a, ni 3 khan Jawaharlal Nehru Stadium, Polo Grounds-ah mipui tam tak kal khawmin an hmang a ni. He India hmarchhak Kohhran pawl lian tak hi Pathian Ropui nan lo thangduang zel se tih hi kan duhsakna a ni theuh ngei ang.
1. 𝐒𝐨𝐥𝐢 𝐃𝐞𝐨 𝐆𝐥𝐨𝐫𝐢𝐚 𝐜𝐡𝐮 𝐞𝐧𝐠 𝐧𝐠𝐞 𝐚 𝐡𝐥𝐮𝐭𝐧𝐚?
Tunlai khawvela Kristiante nihphung thlirtu tam tak chuan ringtute hian mahni tanghma kan hai nasa tawh hlein an hre thin a. Hei hi mimal nun chin chauhvah ni lovin Pathian Thu kan inzirtir danah pawh a ni tel tlat mai hi pawi an ti a. Pathian lam thlira Pathian ropuina atan zela Pathian Thu hi kalpui lovin, min tilawm thei, min tinuam thei leh min tihlim thei lam hi kan uar tawh niin an ngai.
Hei hi mi zawng zawngah dik vek lo mah se, a tlangpui thua Kristianten kan thu inzirtir leh tuipui hian a kawh tawh tlat avangin Kohhran Siamthat hun laia Protestant kan lo chhuah chhan ‘Soli Deo Gloria’ (Pathian Ropui Nan) chauh tih kha kan kal pel a nih loh pawhin kan pensan thui tawh hle niin an sawi a ni. A dik chin a awm ngei ang. Nang pawhin chhandamna hi vanram kaina thil chauha i ngaih chuan ‘Soli Deo Gloria’ hi i ngaihpelh ve deuh a ni thei ngei ang.
Pathian hmangaihtute tan chuan Latin tawng ‘Soli Deo Gloria’ tih hi thu mawi tawp a ni a. ‘Pathian chauh Ropui ber rawh se!’ tih emaw, ‘Ropuina Pathianin chang rawh se!’ tih emaw, ‘Pathian Ropui Nan Chauh!’ tih emaw a kawk thei ang. Kohhran Siamthat hun lai khan ‘Chauh Panga’(‘The 5 Solas’) an tih chuan a kaihruai thin a. Sola Scriptura (Bible chauh), Sola Fide (Rinna chauh), Sola Gratia (Khawngaihna chauh), Sola Christus (Krista chauh), leh Soli Deo Gloria (Pathian ropui nan chauh) tih te hi an ni.
Hei hi kum 500 chhunga Siamthat Kohhrante thupui a ni tawh a, heta tanga peng thui lo tur hian kan innawr reng a ni ber mai. Heng chauh pangate khaikhawmtu chu a pangana ‘Soli Deo Gloria’ hi a ni leh bawk a. Hei hi thu hril leh inzirtir mai bakah kan mimal pawm dan theuhvah hian kan kal thui san viau tawh em le? Pathian hi kan mimalin thlarau leh taksaa kan hlawpui turin kan ngai thin nge, a duh zawng ti turin a khua leh tui nihna min pe a, min chhandam? tih hi kan chian a ngai nasa ta ngawt mai.
2.
𝐓𝐮𝐧𝐥𝐚𝐢𝐚𝐡 ‘𝐒𝐨𝐥𝐢 𝐃𝐞𝐨 𝐆𝐥𝐨𝐫𝐢𝐚’?
Pathian thu kan ngaihtuah dan, kan pawm dan leh kan kalpui dan hi a pawimawh khawp mai. Chu chu mi zawng zawngin an nei vek a, an ‘theology’ kan tih chu a ni deuh mai bawk. Tunlai ‘theology’ hi chuan a tlangpuiin mihring lam a dah lian mah mahin a hriat a, hmanlaia mi kha chuan ‘Pathian’ a dah lian thung. ‘Soli Deo Gloria’ a ni tlat a!
Tunlai thuhriltu tam tak chuan mahni chan lam uarin – hlimna leh lawmna, lungawina, hlawhtlinna an sawi nasa a, ngaihthlak a nuam bawk; chitih rualin sual, simna leh Pathian hremna lam hi an uar tawk lo niin a hriat thin. Hemi kawngah hian Mizote hi chu kan la tha viaua a hriat theih laiin he thil hi a rawn lut dawn ruau ruau thinin a hmuh theih tlat thin a. Ven a ngai a ni. Harhna kan beisei leh duh danah phei hi chuan a ni nasa hle awm e.
Chanchin Tha hi thlah thep hreta mihring chan leh tih theih lam dah vawng a, a nihphung sual leh Pathianah chauh beisei tur a awmzia hlamchhiah a awl hle awm e. Chhandamna chungchang kan sawi danah pawh hian keimahni mimal chanah hian a tawp fel lulai deuh lo maw? Kan chhandamnaa Pathian thiltum leh tawpna chu kan Pathian ropui nan a ni dawn lawm ni? Vanram an kai theih nana mi tih pianthar tum ngawr ngawrna hna dah pawimawh fal viau lam aiin Pathian duh zawnga kan nun theuh hi ngaih pawimawh kan inzirtir thar a tul lawm tawh lawm ni?
India hmarchhakah meuh pawh kum 100 lai lo ding ve ta Presbyterian kohhranin a tir atanga a lo uar leh zirtir – Kohhran Siamthatu ropui John Calvina leh mi dangte zirtirnain tuh ngheh a tum tlat chu hringfate kan sualna thukzia leh chhandam nih theih nana Pathian khawngaihna kan mamawh nasatzia leh Pathian ropuina tur chauhva kan lei hringnun hman hi a ni.
Mihring chan lam kan uar lutuk chuan Pathian chanvo tur leh mihring nihna chungchangah hmaih palh neih a awl zual a. Pathianin min chhandamnaa a thil tum kan pawh sual thin. Keimahniah Pathian thiltum inchhui tawp a awl. Pathian biakna dik tak, Presbyterian zirtirnain a lo kalpui thin chu Pathian chanvo dah laili a; Bible thu ang zela inzirtir a, mahni inngaihtlawmna, Pathian ngaihhlutna leh ngaihsannaa amah biak a ni mai. Kan hlimpui, nuam tihzawng leh hlawkpui tur nia kan hriat um dun dun lam a ni lem lo.
Kohhran tih tur chu mite hlimpui tur zawn emaw, an nih ang anga pawm thiam vek emaw a ni ber lo va, Pathian thutak au chhuahpui a, a Ropuina tura ni tin nun hman leh program duan a ni mai awm e.
3. 𝐙𝐨𝐫𝐚𝐦 𝐊𝐨𝐡𝐡𝐫𝐚𝐧 𝐡𝐢 𝐚 𝐧𝐠𝐚𝐢𝐡𝐭𝐮𝐚𝐡𝐚𝐰𝐦 𝐞𝐦?
Mizorama Kristian zawng zawng zinga zahve vel ngawt lawina Presbyterian kohhran hi kum 100 lai a lo nih takah chuan Zoram kohhrante hi an ngaihtuahawm em? tih hi zawhna pawimawh tak a ni lo thei lo va. He zawhna hi chhan ngei ngei ngaiin miin min zawt ta se, “Ngaihtuahawm em em lo ve, mahse kan fimkhur chu a ngai khawp mai,” tih a nih ka ring. He ka chhannaah hian kan dinhmun hi a lungawithlak viau a, mahse ngaihven tur erawh kan ngah tih chu a hriat thiam theih mai a ni.
Social media vela rak chiam hovin an chirhtheh ang em em hi chu a nihna a la ni rih lo a, ngaihthatpui tur a la tam hle. Kan rawngbawltu, a bik takin Pastorte pawh hi an han sel chiam thin tak nang a, an selna hian Pastor kan la neih thatzia a pholang zawk emaw tih theih a ni mai em tih te hi ka ngaihtuah hial thin a ni. Kan Kohhran rawngbawltute hi an la that tawkzia kan nemnghehna a ni zawk lo maw?
Hetianga ka sawi chhan pawh, “Pastorte hlawh a tam, an awm nuam lutuk tawh,” ti chiam pawl an awm thin hi a ni. Pastorte an hlawh a tam a, an awm nuam a nih chuan Kohhran a ropui tihna a ni pakhat a, lawm hle tur kan ni zawk. Tin, anni pawhin an thawk tha tihna a ni bawk ang. A chhan chu Kohhran an kaihhruainaah mipui an lungawi tawk a, Pathian rawngbawlnaah an la tui a, thilpek pek nachang an hria tihna a ni mai a. Chuvanga kohhran pawh sum leh paia hnianghnar rih a ni. Thil lawmawm tak a ni.
Zoram mipuite hian Pastor khawsak harsa lutuk neih hi Kohhran tan a tha lem lo tih te pawh kan hriat a tha. Hmun tam takah Pastorte harsa bakberha an awmna hmunah chuan Kohhranin zahawmna a phur mawh khawp mai a, rawngbawltute miin an ngaihnep khawp khawsakna dinhmuna an din chuan rawngbawltu tha neih a harin Kohhran rawngbawlna lamin a tuar thin. Thil hi a inkaihhnawih kual deuh vek mai a ni. Tam tak zingah chuan chak lo deuhte chu awm theih a ni. Mahse a pumpui thua sawi chuan a la ngaihthat thlak a ni lawm ni?
𝐕𝐞𝐧 𝐧𝐠𝐚𝐢 𝐚 𝐚𝐰𝐦 𝐚 𝐧𝐢𝐚…
Kohhran hi pawl zahawm ber a ni a. A chhan pawh a dintu leh a nihphung vang a ni. Hei hi hre lovin mi tam takin pawl pangngai emaw an ti mai thin a, a chang chuan an zuam mah mah thin a ni. A chhunga rawngbawl mekte leh chanvo pawimawh tak tak chang mekte pawh hian hei hi kan man pha lo fo. Chanvo nei sang apiang hian kan zah tur a ni a, mawhphurhna phur hnem apiangin kan zahna kan lantir tam a ngai a ni. A chhunga rawngbawltute phei chuan khawvel thil an mausamzia leh, khawvel nawmsakna aia Pathian rawngbawlna an ngaih pawimawhzia mite mithmuha fiah takin a lang reng tur a ni ang.
Kohhran hi mipui
thatna tura ding tur a nih laiin mipui Pathian duhzawng zirtir a, chu chu a thlen
theih nana kaihruai tur chu a ni tih kan vawng tlat tur a ni. Pathian leh
khawvel inkara ding a ni si a. Chumiah tak chuan hmanlaia kan mihrangten an lo
‘champion’ pui tawh ‘Soli Deo Gloria’ ngei mai chuan kan nun leh rawngbawlna
hruaiin, Pathian dah hmasain Pathian ropui nan zel Kohhran hi ding nghet rawh
se. He centenery thupui ropui tak hian chu thutak chu kum 100 tlin kan lawm mek
lai hian min hriat chhuahtir hlawm mawlh rawh se.

Comments
Post a Comment