𝐓𝐇𝐄 𝐆𝐑𝐄𝐀𝐓𝐄𝐒𝐓 𝐆𝐄𝐍𝐄𝐑𝐀𝐓𝐈𝐎𝐍
Tunlai hian ‘Gen Z’ tih tawngkam a lar hle a. American hovin chhuan hrang hrang an thliar hranna thil a ni a. Gen Z hi kum 1997 atang 2012 chhunga piangte sawina a ni ber. A lam dan pawh hi American takin ‘zen zet’ ni lovin ‘zen zi’ a ni deuh kher a. Sawi a remchang aniang keini ho tawngkamah pawh kan lo hmang ta zel chu a nih hi. Chhuan hrang hrang hi an zia leh kalphung a dang hret hret zel a. Chhuan ropui bera an ngaih ‘The Greatest Generation’ an tih te chanchin phei chu ngaihnawm danglam tak leh entawntlak tak an ni a.
𝐂𝐡𝐡𝐮𝐚𝐧 𝐑𝐨𝐩𝐮𝐢 𝐁𝐞𝐫
Kum 1901 atanga 1927 chhunga piangte kha ‘Chhuan Ropui
Ber’ (the greatest generation) an tih thin an ni a. An hnuah hian chhuan ruk
lai awm leh tawha ngaih a ni bawk - Silent Generation (1928-45), Baby Boomers
(1946-1964), Generation X (1965-1980), Millennials (Gen Y an ti bawk, 1981-96),
Generation Z (1997-2012), Generation Z (1997-12), Generation Alpha (2013-24),
Generation Beta (2025 - ). A sawitu azirin a kumte hi chu a danglam hret hret thei
awm e.
Kum zabi 20-na tir lam kum 30 chhung vela piangte
‘chhuan ropui ber’ anga tilartu chu journalist Tom Brokaw a ni a. Ani khan
khatih hun lai vela miten America ram tana an thawhhlawkzia kha chhuiin ‘The
Greatest Generation’ tih lehkhabu 1998 khan a ziak a. A tawngkam hi hman lar ni
chho tain a bei hlen ta a ni ber awm e. He chhuan ropui ber ziaah hian tunlai
thangtharte meuh pawh hian zir tur tam tak an neiin a hriat thin a. Khawvel ram
ropui ber ni tura United States siamtute, ti ila kan sawi sual lo mai thei a
ni.
𝐇𝐚𝐫𝐬𝐚𝐭𝐧𝐚 𝐂𝐡𝐡𝐞𝐫 𝐂𝐡𝐡𝐮𝐚𝐧 𝐑𝐨𝐩𝐮𝐢
He chhuan ropui ber hian harsatna an paltlang tam hle.
Chu chuan siam ropui te pawh kan ti thei hial ang. Kum 1929 atanga 1939
chhungin America ramin ‘the great depression’ an tih chu a tuar na hle a. Hei
hi ei leh bar, insumdawn tawnna thila tlak chhiatna a ni. Mi maktaduai tamin an
hna an chan a, bank tam tak an khar a ngaih avangin mi tam takin an sum khawl
sa an chan a, chenna tur in nei lo leh ei tur tlachham an tam hle a ni. Mahni
chhungkaw ei thawk chhuak turin thalai an tang nasa a. Inrenchem, mahni
inthunun, thawh rim leh hrehawm tuar peihna nun an nei tha hle a ni.
Indopui II-na 1939 atanga 1945 chhung khan an
hmachhawn leh ta a. Nazi Germany, Fascist Italy leh Imperial Japan an hmachhawn
a. Mi sang tam tak chu mahni in lamah haw leh tur awm lovin ral ramah an lu an
phum a. Hmeichhiate meuh pawh factory, hospital leh thil dang pawimawhah an chhawr
nasa hle. An ram humhim a, zalenna chawi nung turin anmahni mi mal duh zawng
leh nawmna tur an hlan a ni, an ti. Indopui a lo zawh hian ram siam that hna an
thawk nasa hle a. Ei-bar zawnna an siam tha a, zirna an tung ding a, khawvelah
mipui rorelna (democracy) sorkar hlutzia an tidarh a ni.
𝐂𝐡𝐡𝐮𝐚𝐧 𝐑𝐨𝐩𝐮𝐢 𝐍𝐢𝐡𝐩𝐡𝐮𝐧𝐠
He chhuan ropui nihphung an sawi hi rilru la ber leh
entawntlak an nihna chu a ni a. Chhuan thar lo awm zel tur tan pawh ngaihthah
loh tawp tur chi a ni. He generation hi chuan an that tlanna tur a nih phawt
chuan anmahni nawmna tur an thlah phal a, mahni inthununna an nei tha hle a,
mawhphurhna an ngai pawimawh thiamin an inpekna a sang hle. Ram leh hnam an
hmangaihna a thuk hle a, hrehawm tuar an chak hle a ni. Sap nun kan hriat tlang
lawn dan ang lo takin inrenchem leh mahni phak tawka nun an thiam hle bawk a ni
awm e. Chutih laiin huho nun an ngai pawimawh a, chhungkua an ngaihsak hle a
ni.
‘The greatest generation’ hi sakhaw la run ber chhuan
niin an ngai a. Kristianna chu mahni mi mal chhandam nih leh nih loh chungchang
chauh ni lovin khawtlang nun tana pawimawh a nihzia an man a. Khaw tin leh veng
tinah biak in a awm a, kohhran a ding a ni. Pathianni inkhawm ngai pawimawhin,
Sunday school te pawh naupang tan an la uluk hle. Kohhran pawh khawtlang tan a
luang chhuak nasa bawk thin a ni. Mi zawng zawng an sakhaw mi thup chu a ni
hauh lo vang, amaherawhchu, mi tam zawkin biak in lam hawi nachang an hriat
hian khawtlang nunphungah hnuhma tha tak a lo nei mai thin a ni.
𝐊𝐫𝐢𝐬𝐭𝐢𝐚𝐧𝐧𝐚 𝐥𝐞𝐡 𝐓𝐡𝐞 𝐆𝐫𝐞𝐚𝐭𝐞𝐬𝐭 𝐆𝐞𝐧𝐞𝐫𝐚𝐭𝐢𝐨𝐧
He chhuan ropui innghahna bulpui ber pakhat chu
Kristian nun dan tha (Christian Ethics)
a ni a. Chhungkaw tam takin dikna leh mi mal nun rinawmna an keng kawh a. Nu
leh pa leh aia upate zahna a sang hle a. Inneihna leh chhungkaw mawhphurhna an
ngai pawimawh thin a ni. Thawhrim leh mahni inthununnate chu an dah san a ni a,
rethei zawkte khawngaiha tanpui rawngbawlna nen. Kristian inzirtirna hi an
hringnun khuaptu a ni a, school leh college te pawh a fan chhuak a ni ber awm
e. Harsatna an tawh laia intanpui tawnna boruak hlu tak an neih theihna tur
hian Kohhran pawh a thawh hlawk hle a ni. ‘Chhuan ropui ber’ te hi 86% chu sakhaw
nihna neiah an ngai a, Millennials-ah chuan hei hi 56% chauh niin an ngai tih
hi hre tel ta mai mai ila.
Mi tam takin 1950 chho vel kha America rama thlarau
lama harhna thlen chhoh hun niin an sawi thin.
Kum 1956 khan ‘In God We Trust’ (Pathianah rinna kan nghat) tih hi
America ram motto atan an pawm a, chumi hma 1952-ah an US ram atana rinawmna
thutiam, school naupang leh college, leh sorkar thawktu leh thlan lalten, an
chham thinah ‘Under God’ (Pathian hnuaiah) tih an telh bawk a. Hetih hun lai
hian Kohhran a thang duang hlein an sawi bawk. Heng zawng zawng hi ‘The
Greatest Generation’ te rah chhuah a ni thei ang em?
𝐑𝐚𝐦 𝐥𝐞𝐡 𝐡𝐧𝐚𝐦 𝐫𝐨𝐩𝐮𝐢 𝐝𝐢𝐧 𝐭𝐮𝐫𝐢𝐧 𝐚𝐰
United States kha a vanglai pel tawh deuha ngaih theih
ni mah se khawvel ram ropui bera chhiar a la ni fan a nih hi. A innghahna
bulpui chu Kristian sakhua a ni tih kan hria. Hei hi anmahni pawh khuan an
thlauthla thui tawh viau mai a. Secularism changchawiin sakhaw thil reng reng
khawtlang nun atanga vawrh chhuah duhna a lian hle. Chu chu an in-debate
nasatna ruam pakhat a ni. Engtin nge ni zel ang tih erawh chu sawi lawk a har
thung. Kan ram leh hnam tan hian eng kawng nge tha ber ang tih ngaihtuah thleng
pha ila. Thangthar zingah kohhran leh a thiltih ning awm taka tawngka chhuak
nei thin te, hmasawnna tithuanawptu nia ngaia chirhtheh hial thinte hian ‘The
Greatest Generation’ an tih khawvel ram ropui ber dintute atang hian zir tur an
neiin ka hre thin.
****

Comments
Post a Comment