VANDE MATARAM LEH A KAIHHNAWIH
Tunlai chu titi tur a tam leh ta. Mualthuam North tleirawl rawng taka an in bul hnaia mite ngei ngeiin an thah thuin social media a luah khat hneh hle, chutih rualin Vande Mataram chungchangin sawi a hlawh bawk. FCRA thilin min chiah zo deuh chiah a ni bawk nen! Thingtlang khaw lian lutuk pawh ni lo, muang tawk tak tura ngaihah tual inthahna rapthlak tak a thleng hi a pawi hle mai a, a tlangpui thuin kan nunphung a tlak hniam tawhzia a lang chiang a nih hi. Chutih laiin Vande Mataram leh FCRA chungchangah hian mi thenkhat, a nih loh vek leh pawl thenkhat, rilru leh duh dan hi a lang chiang a. Keini ho zinga mit chhing lui tlat kan la awm hi chu a mak thlawt a ni!
Vande Mataram leh Jana Gana Mana
Sikul kan kal laiin Vande Mataram hla hi kan zirlaibuah a awm a. Kan thiam mawh hle. A chang hnihna thleng chauh kha a ni mai thei. Jana Gana Mana hi kan hriat lar zawk a ni a. Sak pawh a hlawh nasa, Vande zawk erawh chu kan zir tam lem lo. AR Rahman phuah kha chu tunlai bawk a, a lar zek. Eng vang teh kher nge mawni tuna kan sorkar laipui hian Vande Mataram hi a buaipui tak viau ni? Jana Gana Mana zawkah pawh hian keini Northeast chu min huap ve miah lo va, tui takin kan sa ve mawp mawp reng a ni zawk si a.
Vai tawng te hi thiam ve lo mah ila English translation lama han thlir chuan a thu kal hmang hi a dang deuhva. Jana Gana Mana hi chu ram tana malsawmtu tu emaw hnena dilna niin a lang a. A diltu azirin tu hnen bera dil nge a danglam mai a. Vande Mataram erawh hi chu ram pumpui hi ‘Nu’ anga biakna niin a lang thei thung. India ram hi ‘Pathiannu’ anga chibai bukna a ni ber awm e. Hla kalhmang chi hrang hrang a awm ti a, ‘peotic license’ changchawiin hei hi a pawi lem lo theiin a hriat a, tunhma zawng khan kan lo pawm liam vel mai mai ni tur a ni a.
A hla pumpui hi chuan inhnial theihna a tam vang ni ngei tur a ni a chang hmasa 2 chauh hi 1937 daih tawha khatih laia India ram zalenna sualtu party Congress-in an lo pawm. Kristianten kan sawi buai kan hre lo. Chang 3-na leh chang 4-na erawh hi chu a firfiak ta deuh a, Hindu Pathian hmingte pawh a lang ta nuai mai a nih hi. “Ka pianna ram…Durga…Lakshmi…Saraswati…chu i ni” tia lehlin theihte a awm an ti, heng vangte hian kan tim ta hlawm a ni ber. Hindu sakhaw zirtirnaa inbilh lut ve lem lo tan chuan sak a harsa deuh a ni ber e.
Hindutva leh Vande Mataram
He thilah hian thil ril deuh a inphum leh tlat mai. Mi tam takin kan chian hleihtheih hauh loh Hindutva ideology leh Vande Mataram hlain a tum hi a inmil hle niin a hriat theih a. Hindutva hi chuan sakhua hi a la serious vak lo va. A tha vekah a ngai mai a. India tan chuan Hindu sakhua emaw, India rama zi chhuak sakhuate hi a tawk a ti em em a ni. Chumi avang chuan sakhaw inleh te hi tul a ti lo tak zet a; mi dang inlehtir tum ngat te phei chu inhmuhsitna leh intham lohna, India ram leh hnam, culture leh thil neih dah hniamnaah a ngai a ni ber awm e.
Hindutva hi ‘Cultural Nationalism’ a nih miau avang hian Indian culturea innghat nationalism a ni tihna a ni. Chuvang chuan Vande Mataram hla pawh hi Hindu theology nena inmil thlap hla a ni a. India ram hmuh Pathian mai hi an Pathian thu thlir dan ‘Pantheism’ (God is All, All is God) emaw, Panentheism (All is in God, God is in All) tih te nen a kal kawp tha fuin ka hria. Heti vang hi a nia Hindu pa chuan an Guru thenkhat pawh an hmuh pathian mai theih thin a; ran thenkhat pawh an biak titih mai theih thin. He hla hian India ram hi ‘pathian’ turin min duh a ni ber awm e.
Kristiante hriat tur
Kristiante chuan kan ram leh hnam, tu ram leh hnam pawh ni se, reng reng hi Pathian chungah kan dah ngai lo va, Pathian ang pawhin kan sawi ngai lo. Pathian chu he lei piah lam mi a ni a, lei leh van chunga dik taka roreltu a ni. Mizoram hi kan ‘pathian’ thei loh ang bawkin India ram hi kan ‘pathian’ thei lo bawk. Pathian duhzawngin kaihhruai kan tum zawk tur a ni a, Pathian dan anga ram leh hnam hi a kal a ngai zawk a ni. Chu chu ram leh hnam tana kawng tha ber a ni. Kan ram hi kan ‘pathian’ chuan kan duh dan danin a kal leh si ang a, a tawpah mihringah bawk kan su nawn kan su nawn mai dawn a ni.
Hindutva hi chuan sakhua hi nationalism (hnam rilru) chungah a dah ngai lo tih a lang a. Kristiante erawh chuan hnam rilru leh Kristianna hi a inkalhna kan hre lem lo. Ringtu rinawm tak ni chungin Ram leh hnam tan a rinawm theih. Chu thil chu lantir kan tum char char tur a ni zawk mah awm e. Hindutva kawtchhuahah hian a pawimawh lehzual! India rama Kristiante hian India ram hi kan ‘pathian’ lem lo va, mahse kan hmangaih nep bik hauh lo tih hi Hindutva ho hian lo hre teh se! Hindu ni kher lovin Indian a nih theih a. Hindu ni lo mi tam takin India ram tan an nun an lo hlan tawh a, India ram thatna turin an lo thawk tawh thin a, an thawk mek bawk tih hriat a tha!
Kristianna a haw lo, Chanchin Tha hril a hua!
Kan state chhungah ngei pawh hian Hindutva party te sawi mawi hram hram te, lo defend deuh tang tang te an awm ta tlat mai. Kan hriat chian loh vanga tha ti lo angtein min sawi changte an nei lehnghal! A va han mak thin tak em! Hetiang mite hi bumin an awm nge, hre reng chung hian an pawisa lo ve hrim hrim? Nge nep phal loh chhan an nei zawk?! Thlarau nun atanga thlir phei chuan ringtu tana a tiha tih loh tawp tur chi niin a lang tlat a ni.
A chunga ka sawi tawh ang khian Hindutva hi chuan sakhaw hrang hrangte hi sakhua an nihna angin a la serious lo va, hnam rilru atang erawh chuan a la serious hle thung. A awmzia chu Kristian kan nih ve pangngai mai hi a haw lem lo va, Krista Chanchin Tha kan hril erawh chu a haw tlat. Biak Ina kan inkhawm ho tleng tleng a haw tham lo va, Isua Krista ringtua mi kan siam chu a duh hlawl lo. A chhan pawh hringnun piah lam chatuan hun kan hmanna tur a dawn pha lo va, he khawvel chin chauh a thlir phak vang a ni. Chuti a nih loh vek leh India ram atanga zi chhuak sakhuate hi ‘chhandamna tling’ angah a ngai vek; a dang mamawhin a inhre lo a ni. Chu chu tunlaia Vande Mataram hla leh FCRA thila buai deuh mup mupnaah hian a lang chiang khawpin a hriat theih e.
RE21082026
Comments
Post a Comment