𝐊𝐇𝐀𝐖𝐋𝐀𝐈𝐀 𝐊𝐀 𝐓𝐇𝐔 𝐂𝐇𝐇𝐀𝐑 𝐌𝐈𝐍 𝐇𝐍𝐄𝐇 𝐙𝐔𝐀𝐋𝐓𝐄

Thu tha tak tak chhiar sen loh a awm a, lehkhabu un tak tak finna hlawm ringawt pawh tam tak a ni. Kan dam chhunga chhiar sen reng reng loh tur khawvelah hian a awm a ni. A tam thei ang ber chawk luh kan tum lai hian heti lam ngaihsak ve lem lo, pianpui finna thuk taka nei leh khawlai titi leh mi tawngka hmang tangkai thiam deuh deuh te pawh an awm ve tho. Hetiang mite hian ngaihsanawm riauna an nei bawk. Kei pawh khawlaia ka chhar thu tha ka tih em em ka hriat reng thin te han chhawp chhuak ila.  Zawm tumna kawnga erawh chuan duh ang takin ka la hlawhtlin hleihthei bik lo tih han inpuang hmasa bawk ila.

 𝟏. 𝐁𝐞 𝐊𝐢𝐧𝐝, 𝐟𝐨𝐫 𝐄𝐯𝐞𝐫𝐲𝐨𝐧𝐞 𝐢𝐬 𝐅𝐢𝐠𝐡𝐭𝐢𝐧𝐠 𝐚 𝐇𝐚𝐫𝐝 𝐁𝐚𝐭𝐭𝐥𝐞

He thu hi khawia ka hriat tan nge ka hre chhuak zo tawh lo. Mahse ka rilruah a riak reng thin. Thin thawk deuh bat thin nei tan chuan a pawimawh khawp mai. Kan hnathawhna, khawlai kan chhuahna leh thiltihna hmun hrang hrangah hian kan duh loh zawnga khawsa tawn tur an tam thin hle. Min bum tum phet te, min tham lo riaua lang te, kan chunga kawhmawh bawl tum deuh tlat te, zahpahna nei lek lova min dawrtute an tam thei ang. Thin an tirimin a chang chuan rilru pawh an tina thin a ni. Mahse…’ngilnei tak zelin, harsatna lian tak hmachhawn mek theuh kan nia aw.’

Mite hi kan hmuh ang ngawt an ni ngai lo. An nunah eng phurrit nge an phurh ruk tih kan hriatpui lo. An chunga ngilneih hmasak phawt a finthlak tih chu hringnunin min hrilh chiang a ni. BD kan zir laiin practical work-ah vai pakhat kan zinpui a. A khawsak dan kan lawm vak lo hle. Chumi hnu chuan ngawih a chuh ta riau lehnghal. Chhungkaw lamah harsatna nasa deuh tawkin a zir zo thei ta lo nghe nghe a ni awm e. Pastor pakhatin a thu sawi laia muthlu nasa em em pakhat a sawi ka la hre reng. A muthlu kuit thak mai chu mak a ti rilru hle a. Hrehawm a ti rilru viau bawk. Inkhawm ban chuan a nupuiin a hnenah, “Ka pasal hian thu sawiin i lo kal dawn tih a hriat atang khan a phur hle a. Kan awmna hla deuh mah se a ngaihsan thin em che avangin kan rawn pan vang vang che a ni. A duhzawng tihpuitlinsak zel hi ka duh a, cancera thi mai tur a ni tawh si,” a ti a nih chu! Be kind, for everyone is fighting a hard battle! Ngilnei tak zelin aw, harsatna buru tak nen kan inkhuainuai theuh si a!

𝟐. 𝐏𝐞𝐨𝐩𝐥𝐞 𝐚𝐫𝐞 𝐒𝐞𝐥𝐟𝐢𝐬𝐡 𝐚𝐧𝐝 𝐔𝐧𝐠𝐫𝐚𝐭𝐞𝐟𝐮𝐥, 𝐋𝐨𝐯𝐞 𝐓𝐡𝐞𝐦 𝐀𝐧𝐲𝐰𝐚𝐲

He thu hi chu Mother Teresa sawi niin ka hria. Lehkhabua ka chhiar chu niin ka hre lo va, ama original a nih chiah loh pawhin an sawi tir a nih ka ring. ‘Mite chuan an hmusit che a, engah mah an ngai lo che, duhsak tho rawh; mite chuan tumah an ngaihsak lem lo va, i hrehawm leh hrehawm loh pawh engahmah an ngai lo, duhsak tho rawh; mite chuan an hma an sial a, lawmna thinlung pawh an nei lo va, duhsak tho rawh; mite chu an duham a, inchhekarbawm tumin hma an la a, duhsak tho rawh; mite chu an thatchhia a, an tana tha tur pawh an hre lo va, an zawmthaw a, an huamhap tho si, duhsak tho ang che.

Nunho nana thu pawimawh ber leh malsawm tlak nunphung a ni awm e. Mihring chak lohna erawh hi chuan a tlin lo lek lek thin a ni. Duhsak zel aia intauhpui sak sak a chakawm zawk chang a tam. Kan duhsak tih vanga an thiltih leh rilru puthmang zawng zawng pawi ti lovin kan pawm duak duak tur chu a ni hauh lovang. Amaherawhchu, hremna leh phuba lakna ang ziazanga han tim ve sak chu kawng tha leh ropui ber a ni lem lo. Kawng ropui ber lo hi kawng tha ber a ni si dawn lo va. Min duhsak leh duhsak loh, kan chunga an that leh that loh, an fel leh fel loh piah lamah han induhsak hmasa phawt ila rah tha a chhuah ngei ang. Keimahni lam tal kan rilru a thianghlimin a hlim ang.

𝟑. 𝐄𝐯𝐞𝐧 𝐢𝐟 𝐘𝐨𝐮 𝐂𝐚𝐧’𝐭 𝐛𝐞 𝐭𝐡𝐞 𝐎𝐧𝐞 𝐭𝐨 𝐂𝐥𝐞𝐚𝐧 𝐢𝐭, 𝐍𝐞𝐯𝐞𝐫 𝐛𝐞 𝐭𝐡𝐞 𝐎𝐧𝐞 𝐭𝐨 𝐋𝐢𝐭𝐭𝐞𝐫 𝐈𝐭

Hei hi chu dustbin bula ka hmuh ni tain ka hria. ‘A tifaitu i nih loh pawhin a tihnawktu chu ni lo hram ang che,’ tihna a ni. Ka rilruah hian a riak reng thin a. A awmzia dik tak hi a ril ka ti. He thuziak tartu hian hmun tihhnawk chungchanga a ziah a ni a. Khawlai leh tuallai bakah inchhungte pawh a huap vek ang. A thianfaitu nih a ropui a, a pawimawh bawk. Mahse mi zawng zawng kan ni ngai lo. Tihfai hna tawh kan remchang ngang lo a nih pawhin a tihnawktu nih loh hi pawimawh tak a ni. Zawm tlang ila chuan kan tum faina kawngah hma kan sawn theuh dawn a lo ni.

He thu pawimawh tak hi hmun hnawk leh hnawk loh thu maiah ka la lut hauh lo. Kan khawtlang nun hona atan thu pawimawh lutuk a ni tih ka hria. Khawtlang siam that tuma hmanhlel tam tak an awm. Thawk chhuak ve tur pawhin kan inphut fo thin. Mi inpe theite hi an pawimawhin an zahawm, an thawk rim a; a chang phei chuan kan haw zawk lek lek thin a ni. A siamthatna lama kan inhmang tam thei lutuk lo a nih pawhin a tihchhetu ni lo tur erawh chuan kan tan hram hram a pawimawh ang. Kan nun chhe tawh siam tha tura theih nei ve lova i inhria emaw, i pen chhuak ve thei ngai lo a nih pawhin, a tichhetu leh tihnawktu chu ni lo hram ang che. Chu chu thu ril tak a nia aw.

𝟒. 𝐈 𝐓𝐡𝐫𝐞𝐰 𝐈𝐭 𝐢𝐧 𝐭𝐡𝐞 𝐃𝐮𝐬𝐭𝐛𝐢𝐧

He thu hi BD kan zir laia kan hotupa pakhatin a sawi a nia. A sawi lai tak chuan ka awm lem lo va, thianten min hrilh chhawnga ka rilruah a riak ta reng a ni.  Kan hotupa khan amah nasa taka selna lehkha, a thawntu hming ziak loh (anonymous letter) a dawng a. “Engah mah ka ngai lo, bawlhhlawh bawmah ka paih mai,” a ti a ni awm e. A rilru a pui khawp mai. Mi pakhat ka hriat thung chuan chutiang chu a dawng ve a, tunge ni tiin an zawng chiam mai a, khawtlang hruaitute punin zawn chhuah an tum nasa hle. A hre lo tur tam takin kan hriat phah a, a pawi hle zawkin ka hria.

Hetiang deuh hi ka chhiar ka hre chhuak zawk mai. Rawngbawltu pakhat hian mi sawiselna nasa tak a dawng a. Rilru na leh hrehawm ti em em hian rawngbawltu senior zawk a hnenah a inbun ruak a. Rawngbawltu tawnhriat ngat tak chuan, “An selna che a dik a nih chuan sim hmak la, a dik lo a nih erawh chuan engah nge i vei vak? Dik lo na na na te chu!” a lo ti sam et nia. A la awlsam angreng. Inselna te hi hringnunah hian a awm ve thin a. Sawisel hlawh lo chu an pawimawh lo hle tihna a niang, te pawh an ti thin. ‘Throw it in the dustbin’ tih policy hi a tha viau a ni.